KALP, organlarımız içinde belki de ne yapacağı en belirsiz, deyim yerindeyse en şaşkın olanı… Fakat onun sorunlarını ortadan kaldırmak için yapılan bilimsel çalışmalar da en az bu organımız kadar kesinlikten uzak ve tartışmaya açık… Her yıl bilim adamları yeni bir çalışmayla ortaya çıkarak kalbimizin düzenli bir şekilde çalışmasını sağlayacaklarını iddia ediyorlar. Bazen bu çalışmalar bilim çevrelerince onaylanıyor bazen de kimse taranfından ciddiye alınmıyor. Geçen hafta Amerikan Kalp Vakfı’nın Florida’daki yıllık toplantısında o kadar çok bildiri sunuldu ki neyin doğru neyin eğri olduğu yine birbirine karıştı. Bu toplantıya sunulan ve ciddi kabul edilen çalışmalardan örnekler şöyle:

SEKS VE YÜKSEK TANSİYON

İnsanların çoğu tansiyonun önemli sağlık sorunları yaratacağı yolundaki uyarılara pek aldırış etmez ama seks hayatlarının bozulacağı söylenince dikkat kesilirler. Bazı erkeklerde tansiyon düzenleyici ilaçların ereksiyon güçlüğüne yol açtığı biliniyor. Hipertansiyonu olan kadınların ise çok az bir bölümünün seks hayatının etkilendiği söylenir. Ancak New York’taki Bassett Sağlık Merkezi’nde yapılan bir araştırma hipertansiyonu olan kadınlarda vajinal salgının azaldığını ve orgazm güçlüğü ortaya çıktığını belirledi. Bu durum kadın hastalar ister ilaç alsın, ister almasın değişmiyor. Kan basıncının seks üzerinde nasıl bir etki yaptığı tam olarak bilinmiyor. İlaçların erkek ve kadınlarda farklı sonuçlar doğurması da…

ZAR OYUNU GİBİ

Kalp krizi geçirenler için hayatta kalmak gerçekten de şans işi. Yeni bir araştırmaya göre bunun böyle olduğu bir kez daha kanıtlandı. Araştırma, kardiak aritmi geçiren Amerikalılar’ın bir hastanede değil de bir casino veya uçakta olmaları halinde hayatta kalma şanslarının daha yüksek olduğunu ortaya çıkardı. Bunun nedeni de birçok doktor muayenehanesinde veya hastanede kalbin sorunlarıyla başa çıkacak uygun teçhizatın bulunmayışı. Ama örneğin uçaklarda veya Las Vegas’taki casino’larda bu aletler ve eğitimli sağlık ekipleri her zaman var.

İYİ KOLESTEROL

Tıp dilinde yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) denilen iyi kolesterole bu ismin verilmesinin bir sebebi var. Çünkü kötü ruhlu ikiz kardeşi olan düşük yoğunluklu lipoproteinin (LDL) yani kötü kolesterolün yaptığı tahribatı önlüyor. Kötü kolesterol kandaki oksijenle birleşerek bağışıklık sistemini alarma geçiren maddeler üretiyor. Bunun üzerine akyuvarlar bu düşman maddeye hücuma geçiyorlar ve ortaya çıkan karışıklıkta gayet yapışkan maddeler oluşuyor. Sonuçta bu yapışkan parçacıklar damarı tıkıyor. Böylelikle kalp krizi ve felç ortaya çıkıyor. İyi kolesterol yani HDL iyi bir rol oynuyor, çünkü LDL’nin oksijenle birleşmesini önlüyor. Ancak fareler üzerinde yapılan bir deney, ameliyat sonrasında olduğu gibi bağışıklık sistemi eğer baskı altındaysa bu antioksidan elemanların üretilmediğini gösterdi. Yani iyi kolesterol yoksa durum hakikaten kötü. Şimdi doktorlar bu bulgulardan hareketle mesela aspirinin niçin kalp krizini önlediğini çözmeye ve dolayısıyla yeni ilaçlar geliştirmeye çalışıyorlar.

GENETİK BY-PASS

Şimdiye kadar damar iyice tıkanırsa yapılacak iki şey kalıyordu doktorlara. Ya by-pass ameliyatı, ya da balonla anjiyo… Ama şimdi çok daha farklı bir yöntem geliştirildi. Boston St. Elizabeth Hastanesi’nde geliştirilen yöntem genetik müdahaleyi içeriyor. Yapılan deneyde bacak damarları tıkanan 10 hastaya hücre gelişimi üzerinde etkili olan DNA enjekte edildi. Sonuçta 10 hastanın 8′inde tıkanan bacak damarlarının yanında yeni damarlar oluştu ve kan dolaşımı sağlandı. Uzmanlar aynı yöntemin kalp için de geçerli olacağını belirttiler.

ÖNLEM ALMAK ŞART

Araştırmalar sadece kanında fazla oranda yağ bulunanların değil sıhhatli olanların da önlem olarak ilaç tedavisi görmelerinin yerinde bir hareket olduğunu gösteriyor. ABD’de yüksek kolestrolü olan 6.600 kişi üzerinde yapılan bir araştırma bunu kanıtlıyor. Deneklerden yarısına gerçek ilaç tedavisi yapılırken, yarısına su verildi. Sonuçta gerçek ilaç tedavisi görenlerin kolestrolü düştü ve yüzde 36’sında kalp krizi görülmedi. Hatta kötü kolestrol yüzde 25 düşerken iyi kolestrol yüzde 6 arttı.

BALIKLA BESLENME

Kırmızı et ve yağlı yiyeceklerin kolesterol oranını artırdığı bilinen bir gerçek. Ancak pek belli olmayan ise bu gıda rejiminin alternatifi olan bitkisel yiyeceklerin iyi etki yapıp yapmadığı. Batı Afrikalı Bantu halkı üzerinde yapılan bir araştırma ortaya ilginç bir sonuç çıkardı. Göl kıyısında yaşayan bir grup çoğunlukla balık tüketirken diğer grup vejetaryendı. Ve vejetaryen grubun kanında daha yüksek oranda kolesterol bulundu. Daha ileri araştırmalarda balık tüketenlerin kötü kolesterol bakımından yüzde 40 oranında daha şanslı oldukları görüldü. Tek bir araştırma yeterli değil ama şimdi bilim adamları balık yemenin yararlı olduğunu düşünüyor.

KALBİ LAZERLE DELME

Kalp krizi sanıldığının aksine kalbe kan gitmemesi nedeniyle değil, oksijen ulaşmaması yüzünden ölüme yol açıyor. Son zamanlarda doktorlar yeni bir teknik üzerinde duruyorlar. Lazerle kalbe delik açıp hava gitmesini sağlamak. Indianapolis’teki St. Vincent Hastanesi’nde yapılan bir araştırmada kalp ağrıları çeken 160 hasta üzerinde duruldu. Yarısı klasik yöntemlerle tedavi edilirken yarısı yeni yaklaşımla iyileştirilmeye çalışıldı. Cerrahlar hastanın göğüs kafesini açarak kalbin sol karıncık bölgesinde lazerle bir milimetre çapında delikler açtılar. Böylece kalbin dokulara kan pompalayarak oksijen yollaması sağlandı. Bu tedavinin uygulandığı hastaların yüzde 86’sı iyileşme belirtileri gösterirken, klasik yöntemde yalnızca yüzde 12’si tedaviye olumlu cevap verdi.

Türk Kalp Vakfı, “Kadın Kalbi Merkezi” ve “Koruyucu Kalp Merkezi” kurdu.
Kurulan Kadın Kalbi Merkezi’nde, hemşire, diyetisyen ve teknisyenden oluşan ekibin kadın kalp hastalıklarıyla ilgili yaptığı çalışmalar arasında; tarama programları, muayene, teşhis ve tedavi, beslenme, spor, Ekokardiyografi, efor, hipertansiyon ve kolesterol testleri yapılıyor. Kadın Kalbi Merkezi’nde Prof. Dr. Filiz Ersel Tüzüner, Prof. Dr. Ergün Demiralp ve Prof. Dr.Nurgül Keser görev alıyor.

DÜNYA BİRİNCİSİYİZ

Erkek hastalığı olarak bilinen kalp damar rahatsızlıklarının kadınlarda daha çok görüldüğüne dikkati çeken Türk Kalp Vakfı Başkanı Av. Çetin Yıldırımakın ” 17,5 milyon kalp hastasının yarısından fazlası kadın. Bu hastalık kadınlarda erken teşhis edilmezse tedavi aşamasında zorlu bir döneme giriyor. Halk olarak bizi rahatsız eden bir durumla karşılaşmadan doktora gitmiyor, ihmalkar davranıyoruz. Sağlık kontrollerini alışkanlık haline getirmek ve erken teşhis için böyle bir oluşuma imza attık ” dedi.

Tüm dünyada en çok hayat kaybına neden olan kalp hastalıklarından korunmak o kadar da zor değil. Alınabilecek küçük önlemlerle hastalık riskini en aza indirmek mümkün. TKD Genel Başkanı Prof. Dr. Çetin Erol devam eden kongrede kalp sağlığı için altın önerilerde bulundu. Çocukluktan başlayarak sağlıklı yemek alışkanlığının edinilmesinin önemi vurguluyan Erol, “Şu uyarılar dikkate alınırsa kalp hastalığına yakalanma riski en aza iner” dedi.

- İdeal kilonuzu koruyun. Hayvani yağlardan uzak durun, sebze ve meyve ağırlıklı beslenin.

- Faastfood tarzı yemekten kaçının.

- Her yere arabayla gitme alışkanlığından vazgeçin, asansör kullanmamaya özen gösterin. Hareketsiz bir yaşam biçimine son verip egzersiz yapın.

- Haftada sadece 150 dakikalık tempolu bir yürüyüşle hastalık riskini %25 azaltabilirsiniz.

- Sigaradan kesinlikle uzak durun.

- Alkol kullanmamaya özen gösterin.

- Yılda bir defa kan şekerinizi, kolesterolünüzü ve kan basıncınızı ölçtürün.

Ortalama diyetimizdeki aşırı tuz (sodyum) birçok çalışmanın odak noktası olmuş ve son yıllarda bu konu çok ilgi görmüştür.